– Neela Paulussen

Het leek alsof mijn haar glinsterende sterren spetterde. Het verwonderde me behoorlijk en ik kan me herinneren dat ik extra moeite deed om helder te zien wat er gebeurde. De sterren bleken mijn beginnende grijs-zilveren haren te zijn. Het fascineerde me en ik besloot mijn haren nooit te gaan verven.

Het was in dezelfde periode een paar jaar geleden dat ik een quote van Brené Brown las: “Midlife. When the universe grabs your shoulders and tells you: I’m not f-ing around, use the gifts you were given.”

Een goede voorouder

Ik ben dus zilverend en ik probeer uit te vinden wat dat aan mij vraagt. Op dit terrein voel ik me jong en zoekend, ik laat me dan ook mentoren door andere zilverharigen. De allerbelangrijkste vragen lijken te gaan over hoe ik een goede voorouder word. Wat laat ik als gift achter als het mijn beurt is om dood te gaan? Of dat morgen is, of pas jaren later, dat maakt voor het wegen van de vraag niet uit. Wat laat ik achter aan mijn kinderen, en aan alle anderen die er al zijn of nog geboren gaan worden, ook ver van mijn geboortegrond vandaan?

Mede door de klimaatcrisis en de zesde massa-extinctie ben ik me knetterbewust geworden van hoe onlosmakelijk verbonden we zijn en hoe onverbonden we ons gedragen. Wat we in onze consumptiemaatschappij doen, leidt ertoe dat vele mensen en dieren lijden onder de gevolgen van klimaatverandering. Dat zal in de toekomst alleen maar toenemen. Ondanks dat informatie zich sneller dan ooit over de wereld verspreidt en we al decennia weten dat we de leefbaarheid op aarde tarten, gaan we gewoon door met gedrag dat het sterven van mens en dier vergroot. Hoe Nederland heeft gestemd bij de laatste verkiezingen, of hoeveel vlees er nog steeds wordt gegeten zijn voorbeelden van het onvermogen of de onbereidheid van de meerderheid om klimaatwetenschap serieus te nemen. En het verbijstert me. Deze crisis gaat over de mate waarin we onrecht tegen de toekomstige generaties toestaan en is daarom uiterst sociaal. In mijn ogen is het alsof de Westerse mens een ethische update nodig heeft.

Dit is de context waarbinnen ik vragen aan mijzelf stel over mijn rol in dit geheel. Wat kan ik brengen, en hoe breng ik dit zo effectief mogelijk? Deze enorme context strijkt in tijd en ruimte dan de geprivilegieerde persoonlijke ontwikkelingscontext waarin ik mij jarenlang heb begeven. De enorme urgentie van deze tijd maakt mijn proces van zilveren meer existentieel en radicaal. Wat maakt nu een goede voorouder?

Sterren gooien

Mijn antwoorden bevatten grote ideeën zoals met vreedzame burgerlijke ongehoorzaamheid een revolutie starten om het kapitalistische en politieke veld te veranderen. Of gaan werken met grote groepen mensen aan collectief trauma om de verbondenheid met onszelf, elkaar en de natuur weer bewust te maken, omdat een-op-een sessies slechts minuscule druppels op een gloeiende plaat lijken te zijn. Soms ren ik mezelf hierin voorbij en soms word ik ingehaald door grote golven machteloosheid.

En dan denk ik aan het verhaal van de sterrengooier. Een jongetje gooit één voor één aangespoelde zeesterren terug de zee in. Een oude man aanschouwt dit en zegt hem dat dit niet veel zin heeft, omdat er duizenden zijn aangespoeld en het jongetje ze nooit allemaal kan redden. En dan zegt het jongetje terwijl hij een ster teruggooit in de zee: “Het heeft wel zin voor deze”.    

Een goede voorouder zijn, gaat niet alleen over wat ik doe, maar vooral over de intentie waarmee ik iets doe. Dat ik me afvraag wat een goede voorouder is, gaat over de erkenning dat ik kinderen  het leven in heb gebracht die onvermijdelijk worden confronteert met rauw hartezeer. Kinderen die er niet om hebben gevraagd geboren te worden , en die, door mijn levenslust, nu leven in een tijd van sterven. Ze begrijpen waarschijnlijk nog niet hoeveel verdriet mij dit doet en hoe dit gaat over liefde die zo enorm is dat mijn hart keer op keer breekt en openbarst.

Het vergankelijke liefhebben

Stephen Jenkinson is een voorouder die mij richting geeft. “Als rouw je leert over de vergankelijkheid van het leven, dan verdiept het je gehechtheid eraan. Je verdiept je capaciteit om lief te hebben als je weet hoe als stof het is. Wees niet bang, hou niet steviger vast, dat is het recept.” En dan citeert hij Leonard Cohen. “So come my friends, be not afraid. We are so lightly here. It is in love that we are made, and in love we disappear.”

Ik ben dankbaar voor mijn zilveren haren. Zij herinneren mij aan dat ik liefheb wat niet blijft. Een goede voorouder, ik blijf zoeken naar wat dat voor mij betekent. Ik vermoed dat grijze haren met trots dragen een begin zou kunnen zijn.